20 luty 2008

W Centrum Żydowskim w Oświęcimiu odbyło się spotkanie z Grzegorzem Łubczykiem połączone z promocją jego książki Polski Wallenberg. Rzecz o Henryku Sławiku.
W ramach spotkania miała miejsce projekcja filmu dokumentalnego Henryk Sławik. Polski Wallenberg w reżyserii Marka Maldisa oraz autora książki.

Henryk Sławik był dziennikarzem i wydawcą, naczelnym redaktorem „Gazety Robotniczej”, prezesem Syndykatu Dziennikarzy Śląskich, posłem na Sejm Śląski, śląskim powstańcem. Dlatego – ratując się przed niechybnym aresztowaniem – we wrześniu 1939 roku opuścił Polskę i przedostał się na Węgry, gdzie brał czynny udział w tworzeniu Komitetu Obywatelskiego ds. Opieki nad Uchodźcami Polskimi – agendy Rządu RP. Dzięki staraniom Komitetu i przychylności węgierskich przyjaciół, od września roku 1939 do czerwca 1940 na Zachód wyjechało około pięćdziesięciu tysięcy internowanych polskich żołnierzy. Następnie, wraz ze swoimi współpracownikami zajął się losem polskich Żydów przebywających na Węgrzech. Otrzymywali oni nowe, fałszywe dane personalne umieszczone w nowych, legalnych papierach – a tym samym możliwość wyjazdu na Zachód. Ta akcja miała coraz więcej przeciwników w miejscowych, coraz bardziej zdominowanych przez Rzeszę kręgach centralnej administracji i armii. W 1943 roku około pięciu tysięcy uciekinierów z likwidowanych w okupowanej Polsce gett zyskało szansę ucieczki przed Zagładą. Akcję przeprowadzono w ostatnim, możliwym ku temu momencie, gdyż już w marcu roku 1944 na Węgry wkroczyły niemieckie wojska okupacyjne. Kilka miesięcy później Henryk Sławik, prezes Komitetu Obywatelskiego ds. Opieki nad Uchodźcami Polskimi na Węgrzech, został aresztowany przez gestapo. Zginął 25 lub 26 sierpnia roku 1944, rozstrzelany w obozie koncentracyjnym Mauthausen.

Grzegorz Łubczyk – absolwent polonistyki i dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego. W latach 1997 – 2001 Ambasador RP w Budapeszcie; wieloletni korespondent pracy polskiej na Węgrzech; odznaczony Krzyżem Średnim Orderu Zasługi Republiki Węgierskiej z Gwiazdą. Od 2002 r. wiceprezes Fundacji „Pomoc Polakom na Wschodzie”. Autor m.in. książek: „Węgierski czyściec”, „Wielogłos węgierski”, „Polski Wallenberg. Rzecz o Henryku Sławiku” (Oficyna Wydawnicza Rytm, Warszawa 2003).

Spotkanie zostało organizowane w ramach projektu „Moi dawni sąsiedzi” realizowanego przez Centrum Żydowskie w Oświęcimiu, przy wsparciu Fundacji Batorego w ramach programu „Dla Tolerancji” oraz Konsulatu Generalnego USA w Krakowie.